ضایع کردن محصولات غذایی با خوردن آنها! / دکتر رضا حق پرست - تیتر نیوز

دکتر رضا حق پرست
عضو هیات علمی معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم
و رئیس کارگروه اصلاح فرهنگ غذایی در کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی کرمانشاه

 

 

 یکی از مشکلات رایج در مورد نحوه تغذیه مردم ایران و جهان، مصرف بیش از حد کالری روزانه و ضایع کردن مواد غذایی است.  بر اساس گزارش سازمان ملل در سال ۲۱۰۳ تحت عنوان ” بیدار شوید قبل از آنکه دیر باشد” موضوع مصرف بیش از حد کالری و توزیع نا عادلانه مواد غذایی به عنوان یک چالش مهم جهانی مطرح شده است. بر اساس این گزارش علیرغم افزایش قابل توجه تولیدات کشاورزی و عنایت به این واقعیت که در حال حاضر سرانه کالری تولید شده در جهان برای تغذیه جمعیتی برابر ۱۲ تا ۱۴ میلیارد نفر کافی است، هنوز موضوع گرسنگی در سطح جهان چالش بسیار مهمی است و تقریباً یک میلیارد نفر در جهان در گرسنگی شدید به سر می برند و یک میلیارد نفر نیز دچار سوء تغذیه هستند، که تقریباً ۷۰ درصد از این افراد کشاورزان خردپا  یا کارگران کشاورزی هستند. بنا بر این پدیده های  گرسنگی و سوء تغذیه ریشه در ناکافی بودن مواد غذایی ندارد. بلکه در اثر گستردگی فقر و مشکل  دسترسی و توزیع نا مناسب و عادلانه غذاست.  البته سوء تغذیه تنها کم رسیدن مواد غذایی به بدن نیست بلکه بیش از حد خوردن موادی مانند کربوهیدرات و چربی و پروتئین نیز انسان را دچار سوء تغذیه و بیمار میکند و این نوع مصرف بدترین روش ضایع کردن مواد غذایی است. “حتی بهتر است مواد غذایی مستقیماً دور ریخته شو تا اینگونه مصرف گردد و مردم را بیمار نماید.”  در بسیاری از مناطقِ جهان به مواد غذایی اضافه،  ولی غیر مغذی دسترسی راحت وجود دارد و مردم  در این مناطق تحرک کافی ندارند که یکی از روانشناسان دانشگاه یِل این شرایط را “محیط غذای سمی” مینامد.  بر اساس گزارش گروه توسعه بین المللی در سال ۲۰۱۲ یک میلیارد نفر در جهان دچار سوء تغذیه ناشی از کمبود ویتامینها و عناصر ریز مغذی هستند. اما شیوع سوء تغذیه ناشی از بیش از حد خوردن غذا، خیلی بیشتر از کم خوردن غذای کم است. به همین دلیل مراکز تحقیقات بین المللی اظهار داشتند که مرگ و میر ناشی از مصرف بیش از حد غذا دو برابر مرگ ومیر ناشی از گرسنگی است. تخمین زده میشود که تا سال ۲۰۲۰ ، دو سوم بیماریهای مزمن غیر واگیر با رژیم غذایی مرتبط باشد. تغییر عادت غذایی مردم و مصرف بیشتر غذاهای تصفیه شده، حیوانی و چرب نقش مهمی در اپیدمی چاقی مفرط، دیابت و بیماریهای قلبی ( در بین دیگر بیماریهای غیر واگیر دار) دارد. بدلیل گسترش شدید این اپیدمی در ایران و جهان راهبردهایی در سطح ملی و بین المللی باید توسعه یابد تا فرهنگ غذایی سالمتر ترویج گردد  و از مصرف بیش از حد کالری و غذا  جلوگیری شود.  جالب است که مشکل مصرف بیش از حد کالری  و غذا در کشورهای در حال توسعه و جهان سوم  که با مشکل گرسنگی بیشتر مواجه هستند، بیشتر از کشورهای پیشرفته در حال رشد است.  بر اساس گزارشها در سال ۲۰۰۰ میزان چاقی مفرط و اضافه وزن زنان در کشورهای شرق دریای مدیترانه و شمال آفریقا از این میزان در آمریکا  پیشی گرفت. در اروپا و آمریکا چربی و قند ۵۰ درصد کالری مصرفی مردم تشکیل میدهد و مصرف غلات تصفیه شده ( بدون سبوس) جایگزین مصرف دانه کامل غلات شده است. در آمریکا ۹۸ درصد غلات مصرفی بدون سبوس هستند و متاسفانه  این فرهنگ نیز به کشورهای در حال توصیه سرایت کرده است و بسیاری از مردم این کشورها رژیم غذایی سنتی خود را که سرشار از فیبر رها کرده اند و به مصرف بیش از حد قند و روغن های تصفیه شده و چربی حیوانی و غلات بدون سبوس روی آورده اند. در کشورهای درحال توسعه مصرف سرانه گوشت گاو ،گوسفند ، بز و ماکیان و تخم مرغ و شیر از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۹۶ بطور متوسط ۵۰ درصد افزایش یافت. بر اساس گزارشی در سال ۲۰۰۲ ، در آمریکا ۱۷۰ هزار رستوران فست فود و ۳ میلیون ماشین عرضه نوشابه گازدار الگوی مصرف غذای مردم آمریکا را تغییر داد و این اتفاق با شدت کمتر و بیشتر در دیگر کشورهای جهان نیز رخ داد. با این فرهنگ غلط غذایی میتوان از طریق آموزشهای عمومی و اطلاع رسانی در خصوص عواقب آن به مردم و سیاستگذاران ،در راستای اهداف پدافند غیر عامل،  مبارزه کرد. در کشور فنلاند و نروژ با اصلاح  رژیم غذایی و کمتر مصرف کردن مواد غذایی  پر چربی و پر انرژی، میزان کلسترول خون و مرگ ناشی از بیماریهای قلبی کاهش چشمگیری داشت . در سنگاپور نیز با اجرای  برنامه مشارکت مردمی  میزان ابتلا به  بیماریهای قلبی و چاقی مفرط کودکان کاهش قابل توجهی داشت. برنامه های اصلاح فرهنگ غذایی در این کشورها شامل استفاده گسترده از رسانه ها، سیاستهای قیمت گذاری، برنامه های آموزشی گسترده در جامعه، محل کار و مدارس و همچنین تدوین قوانین جدید و مالیات بود.  ما نیز میتوانیم از برنامه های تجربه شده این کشورها برای اصلاح فرهنگ غذایی مردم ایران تلاش کنیم. جهانی سازی (Globalization) و تجارت بین المللی غذا موجب همه گیری بیماریهای غیر واگیر دار از طریق ترویج مصرف غذا ها و رژیم غذایی معینی شده است. راهبردههای  تجمعی چند گانه بویژه ایجاد استانداردهای بین المللی  برای  حفظ و ارتقا  سلامت عمومی  بر علیه خطرات ناشی از جهانی سازی بسیار ضروری است.   سازمان بهداشت جهانی که یک سازمان عمومی با هدف حفظ و ارتقا سلامت عمومی در جهان است، اعتقاد دارد که هر دو بخش خصوصی و عمومی میتوانند بر سر موضوعات مشخصی در راستای اهداف این سازمان برای ارتقای سلامت در سطح جهان به توافق برسند. مانند موضوع اضافه کردن میوه و سبزیجات به رژیم غذایی مردم و افزایش فعالیتهای بدنی و دسترسی به غذا ی سالم و توانایی مالی تامین  آن و همچنین تشویق مردم به حفظ وزن مناسب.  در این راهبرد جهانی باید انتخاب شخصی مردم را مد نظر داشت و باید مطمئن بود که این انتخاب توسط مصرف کنندگان آگاه انجام می شود و این انتخاب در شرایطی صورت میگیرد که مردم به سادگی بتوانند در مورد  نوع ومیزان غذای سالمی که باید بخورند و میزان فعالیت بدنی که باید داشته باشند تصمیم بگیرند. فراموش نکنیم که مردم با هر لقمه خود رای میدهند که چه محصولی تولید شود و چه تولید نشود. بنا بر این با افزایش آگاهی مردم در مورد غذاهای مفید برای سلامتی و همچنین مواد غذایی مضر ، مردم را در تصمیم گیری صحیح درمورد انتخاب غذا و در نتیجه تولید محصولات غذایی سالم کمک کنیم.   

 

 با توجه به شواهد و مدارک علمی فوق میتوان چنین استنباط کرد که در شرایط بحرانی کم آبی فعلی در ایران باید بیشتر به فکر تامین محصولات غذایی سالم و مفید با کارایی مصرف آب بیشتر باشیم و مصرف میوه و سبزیجات و حبوبات را که بسیار مفید هستند و نیاز آبی کمتری دارند و در حال حاضر نقش زیادی در سبد غذایی مردم ایران ندارند را،  بیشتر ترویج کنیم و از تولید این محصولات   بیشتر حمایت کنیم و باید مردم ایران را در راستای مصرف محصولات غذایی با نیاز آبی کم و ارزش غذایی بالا آگاه و بسیج کرد تا بتوان همانگونه که در جنگ تحمیلی بر علیه استکبار جهانی وارد عمل شدند و سرفراز از آن بیرون آمدند،  گامهای بسیار موثری نیز برای مقابله با بحران کم آبی و در عین حال ارتقاء سلامت جامعه بردارند. جنگ بحران کم آبی و شیوع بیماریهای وابسته به تغذیه غلط مانند انواع بیماریهای واگیر دار و غیر واگیر دار ، حتی از جنگ تحمیلی شرایط بسیار سخت تری را برای کشورمان و مردم ایران ایجاد کرده است و در آینده خواهد کرد. در جنگ تحمیلی سالیانه بطور متوسط تقریباً ۲۷ نفر در سال شهید شدند ولی بر اساس آمار رسمی منتشره، مرگ ناشی از سرطان و بیماریهای قلبی و عروقی  در ایران به ترتیب  ۴۷  و ۱۰۰ هزار نفر در سال است. اگر مردم با مشکلات ناشی از این دو جنگ پنهان و مهلک آگاه شوند، با جان و دل به کمک دولتمردان ایران خواهند آمد و بسیج خواهند شد. بسیج کردم مردم برای مقابله با این دو بحران میتواند راهبردی بسیار موثر و بسیار کم هزینه در راستای تامین امنیت غذایی و امنیت ملی باشد. برخی مخالفان اصلاح فرهنگ غذایی عنوان میکنند که اصلاح فرهنگ غذایی مردم سخت و بسیار زمان بر است و بنا بر این چندان موثر نخواهد بود. اما اینطور نیست. همانگونه که مردم ایران در جنگ تحمیلی در سال ۱۳۵۹ بر علیه دولت متخاصم و استکبار جهانی در زمان بسیار کوتاهی بسیج شدند و “فرهنگ جهاد و شهادت” را پذیرفتند، برای مقابله با این دو جنگ پنهان هم در اسرع وقت بسیج خواهند شد و “فرهنگ جهاد و سلامت” را در مدت کوتاهی از جان و دل خواهند پذیرفت. البته بشرطی که از خطرات ناشی از این جنگهای پنهان آگاه گردند. این وظیفه دولت و نظام است که با سرمایه گذاری در خصوص هماهنگ کردن عادت غذایی مردم با شرایط خشک اقلیمی ایران و ارتقا سلامت در راستای اهداف اقتصاد مقاومتی، مردم را از مشکلات این دو جنگ آگاه نمایند و از مردم برای حفظ کشور و حفظ سلامتی خودشان دعوت کنند. دولت و نظام به تنهایی با این دو جنگ را نمیتواند به دوش بکشد و نیاز به کمک مردم دارد.     

 

لطفا درکانال کمپین خود مراقبتی عضو شوید

https://Telegram. me/khod_moraqebati 

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد